Bunun yanında yazının bir noktasında "Avrupa umhuriyetlerinde, eski hânedanlarına ait her şey dikkatle izlenir, bugünkü nesil tarafından da bilinir" denmiş. İngiltere, Belçika, Danimarka prenseslerinin evlilik dışı ilişkilerini, aşk kaçamaklarını, ailevi sorunlarını magazin basınında tartışmaksa kastedilen, evet bilinir. Bizde böyle birşey yok diye hayıflanacak değiliz.

Yapılan şey, yani sürgün insani değerler açısından elbette kötüydü, utanç vericiydi. Ancak yapılması da şarttı. Hanedanla bağlantılı herkes bu yüzden gönderildi. Belki bu insanların monarşi istekleri de yoktu -ki olduğunu da sanmıyorum- ama bazı saltanat yanlısı çevreler tarafından kullanılabilirlerdi. Hatta bırakın onları tamamen alakasız siyasi çevreler bile kendi amaçları için bunları malzeme edebilirdi. Bunun yanında devrimler, mayayı tutturmak için geçmişe dair herşeyi silerler. Bütün dünyada bu böyledir. Bu bakımdan sadece hanedan değil, Osmanlı da ötekileştirilmiş, tu-kaka edilmiştir. Yoksa Osmanlı da bizim devletimiz, Selçuklu da… Hatta bunlar aynı devlettir, sadece hanedanlar ya da rejim farklıdır. Benzer şeyler Çarlık Rusyası-SSCB-Rusya Federasyonu bağlamında ya da İmparatorluk Fransası-Cumhuriyet Fransası bağlamında da düşünülebilir. Görülecektir ki arada çok büyük benzerlikler var.

Yani kimse sürgünün haksız olduğunu iddia edemez ama insanlık dışı olduğunu söyleyebilir. Benim üzüldüğüm nokta ise Vahdeddin gibi bir sultan cahilliğinden dolayı hiçbirşey akıl edemeyip onlar ahlar vahlar çekerken mesela sürgünde perişan olan ve hunharca katledilen Mithat Paşa gibi değerli aydınlarımız niçin hatırlanmaz? Bunu yaptıran da II. Abdülhamid'dir. Hani o herkesin hayranlık duyduğu büyük İNSAN, büyük padişah.

İnsanlık da politika da böyledir işte. Birbirlerine çok benzer. Yeri gelir İsmet İnönü milli şef olur, yeri gelir seyahat edecek tren bulamaz; yeri gelir Abdülhamit kızıl sultan olur, yeri gelir Adnan Menderes demokrasi kahramanı…

Sağlıcakla kalın efendim…